خشم، اندوه، شرم و ذوق. حسی که تمام اینها را یکجا در خود داشته باشد نامش چیست؟

از خشم و اندوه و شرم اطمینان دارم. اما به ذوق مشکوکم. خوشحالی کمی زیاده سطحی است. درباره ی حال است. حال خوش. که این نیست. نه حال خوش است نه خوشیِ اکنون. حتی بگیر برای لحظه ای . جرقه هایی را فرض کن زغالی افروخته که بعد از فوت پرقدرتی به سروصورت فوت کننده بپاشد. زغال و جرقه ها و سروصورت و فوت کننده همه تویی. شوق هم نیست حتی. انتظار چیزی مورد طلب. انتظار وضعیتی که در خیال پرورانده ای و ممکن است به وقوع بپیوندد. شوق این است. چنین انتظاری پر از دلهره است و بی تابی. اما چیزی به تو اطمینان داده که اتفاق خواهد افتاد. مادری که دور از چشم پدر زیرگوشت زمزمه کرده، هدیه ای که همیشه ای میخواسته ای را توی جعبه بعد از باز کردن کاغذ کادو خواهی دید. اما مطمئن نیستی. مادرت هم مطمئن نیست. فقط امیدوار است. و تو به امیدواری او ایمان داری. مادرت ولی بدون ایمان به هیچ چیز فقط امیدوار است. گلوله ای از امید است مادرت و بخاطر همین دیگر جیب پدر و بدعنقی هایش و هیچ چیز دیگر اهمیت ندارد. خواهد شد آنچه خواهد شد. مادر تجسم این آیه است. امید است تمام. و این شوق توست. قبل از به ثمر رسیدنش حتی ارزشمند است. خود شوق کافی است. اگر به شادی و رضایت بیانجامد که ایده آل است اما اگر هم نشد کفایت می کند. این را بعدها مادر به تو خواهد گفت. آنوقت که دیگر ذوقی برای آن هدیه‌ی خیال‌پرورد نداری. یادت حتی نمی آید که روزی آنچنان حریص خواهان آن بوده باشی و تازه حالا پدر برایت خریده باشدش. آن روز مادر به تو خواهد گفت که همان کافی بوده. دیدن شوق در صورت تو برای آنها کافی بوده و اصلا بخاطر شدت همان شوق بوده که پدر مجاب شده که تو «واقعا» آن را می خواهی و بعدها وقتی که دیگر نیازی به آن نداشته ای برایت تهیه کرده است.

شادی که ابدا.

مدتی است که مدام یاد نمایشنامه ای از علیرضا نادری می افتم. سعادت لرزان مردمان تیره روز. در توضیح شخصیتهایش سِور ایستاده که شادی: نوزادی که فقط گریه می‌کند. ایران خانم مادر خانواده به هر بدبختی که هست دارد بچه ها را زیر یک سقف جمع میکند و هربار به دلیلی شکست می خورد. و هر بار قبل از شکست ایران شادی گریه میکند.

نمی دانم کی بود گفت این را. از دوستان روانپزشکم نبود اما درباره مردمی گفت که توی روایت حالشان برای درمانگرشان از کوتاهی می گویند و عذاب وجدان. کاری باید انجام دهند که نمی دانند چیست. می دانند اما نمی دانند تا کجا. می دانند اما شدتش را نمی دانند. در طوفانی از خرده ریزهای خبری و امواج سهمگین تصاویری که با قدرت بهشان هجوم آورده و می خلجاندشان راه را گم کرده اند. راهی که نبوده هیچ وقت دیدشان را از دست داده اند. کسی را امروز نشان می دهند می گویند ده روز پیش خودکشی کرده. فردا صدای بچه ای را می شنوند که زیر هق هق اش فریاد می زند پدرم قهرمان است. قهرمان کردستان است. لحظات آخر زندگی افرادی را شاهد هستند که خودشان در حال ضبط آن بوده اند و ناگهان کشته می شوند. اغلب دوربین ها همچنان روشن است و بعد از لحظه ی مرگ هم ثبت شده. داریم صدای متوفایی را می شنویم که هنوز زنده است و دارد روی تصویری که ضبط میکند توضیحی می دهد یا شعاری می دهد. لحظه ای بعد دوربین مثل چشم یخین محتضری که آسمان و بالین‌نشینان را نظاره می کند ثابت و بی تاثّر قاب هولناکی را نشان می دهد که احتمالا تمام تاریخ ادبیات و هنر در تلاش برای توصیف آن ناتوان بوده اند: لحظه ای که می دانی مرده ای ولی به کسی نمی توانی بگویی. فقط هنوز چیزهایی می بینی. حتی حق انتخاب هم برای دیدن آن چیزها نداری. ذره جانی در هیچ رگ و پی ای از بدنت نمانده که سرت را بچرخانی، حتی مردمکان را جابجا کنی.

دیدن اینها تو را به کاری فرا می خواند. به حرکتی که نمیدانی چیست. و همین به عذاب وجدانت تبدیل می شود. بی عرضه ای که تو باشی حتی نمی دانی چکار باید بکنی، انجام دادن آن پیشکش. برای همین فقط به آسیب دیدن فکر میکنی. صدمه هرچه بیشتر دل آزادتر. دین پرداخته تر. دین به که؟ به چه؟ چه دینی؟ این عمری که رفته کافی نبوده؟ پیش خودت فکر میکنی آنقدرها هم بد نبوده. همیشه نمونه های بدتری توی ذهنت داری برای مقایسه که به خودت حق ندهی که ناراضی باشی. جاهایی در آن دنیا هست بدتر از این. توی همین ایران حتی. توی تهران.

دوستم میگفت این عذاب وجدان با هرچه درمان گر بگوید قابل التیام نیست. درمانگر هم این را می داند و در نهایت مجبور است او را از این وضعیت آگاه کند. این چیزی نیست که همیشه و همه با آن درگیر بوده باشند تا به یک وضعیت پرتکرار درآمده باشد و به عنوان ناهنجاری دسته بندی شده باشد و بشود راهکاری برایش پیدا کرد. شخص تنها درصورتی آرام می گیرد که آسیب ببیند. آسیب هرچه جدی تر بهتر. بهتر از همه مردن. کشته شدن.

امروز پرچم ایران را توی لوله های تفنگشان کرده اند و روی موتور اینور آنور می روند. بوق می زنند، میرقصند و شادی می کنند. نیروهای ویژه ی سرکوب. با کلاه خود و ضربه گیر و تجهیزات کامل ایستاده اند و تشویق ایسلندی می کنند. یکی هم رفته روی ماشین بزرگ و سیاه آب پاش دودزای قرمز گرفته یک دستش، دست دیگرش پرچم کردی می رقصد. چیزی در حال رخ دادن است که کلمات کافی برای بیان و توصیفش نداریم.

توی بازی اول وقتی اولین گل را ایران خورد لمس لمس بودم. انگار گینه‌ی بیسائو به جزایر فارو گل زده باشد توی یکی از فوتبالهایی که ساعت دو بعد از نیمه شب برای پرکردن کنداکتور در شبکه ورزش پخش کنند. از گل دوم ناخوداگاه خوشحالی می کردم و بعد از هر خوشحالی بلافاصله باید از خودم میپرسیدم چه شده و تمام آن حواشی و عکسهای ملی پوشان با رییس جمهور و حرفهای طارمی و برگشت هول هولکی حاج صفی برای رای گیری در انتخابات فدراسیون فاسد و بیرون انداختن وقیحانه و قدرنشناسانه اسکوچیچ و شعار زیر پیراهن ترابی و حرفهای طارمی و کیروش را برای خودم مرور می کردم تا بدانم هنوز آدمم. و از قضا به خاطر همین آدم بودنم است که از تحقیر چنین تیمی دلم خنک می شود. اما تیم ملی تیم من هم بود. من هم ایرانی هستم. چطور می توانم خودم را از آنها جدا کنم؟ چطور به دنیا باید بگویم من با اینها نیستم؟ یا اینها با من نیستند؟

پس ما کی ها هستیم؟ اینها نمایندگان ما هستند. چه آنوقت که سرود می خوانند و شادی بعد از گل نمی کنند چه آن وقت که بعد از شعارهای «بی شرفی» که در بازی قبل شنیده اند و حالا بیخیال و شاید حتی به تلافی سرود می خوانند و گل می زنند و شادی می کنند.

بعد از برد امروز فکر کردم ما که از دیوار برلین مستحکم تر نیستیم. ما هم فروخواهیم ریخت. روزی ما هم در خود و با خود و همگی با همدیگر فروخواهیم ریخت اینطرف دیوار آنطرفش را خواهد دید. مثل آلمانی های شرقی و غربی که حالا بعد از چند دهه دارند با هم زندگی می کنند ما هم همدیگر را خواهیم بخشید. به همدیگر رحم خواهیم کرد. نه بخاطر این که می توانیم. نه حتی به خاطر اینکه باید تنها به خاطر اینکه فروریخته ایم. نه بخاطر اینکه کار دیگری ازمان بر نمی آید. نه بخاطر مصلحت ملی یا حتی آینده بچه هایمان. نه، بخاطر اینکه فروریخته ایم. بخاطر اینکه در مرز جهان نیستیم دیگر. بابازار انقلاب زار «اضطراب بودن» ، «کاری کردن»، تمیز دادن و دسته بندی کردن، مرز دادن و مرز شدن را از تن و روحمان بیرون کشیده. البته که اسکلت چنین تن و روحی که اسّ و قس و گوشت و خون آن را تشکیل داده و سرپا نگهش داشته است همین اضطراب است و تمیز. اما از یک جایی به بعد سر به آسمان می زند این استوار. نمرود می شود. برج بابل است که ایستادن تنها هدفش است. نه میداند برای چه نه میداند تا کجا و نه میداند تا کی؟ رفتن و بالاتر رفتن. برای همین خواهد رمبید. مثل ما که روزی روی هم خواهیم رمبید.

یک روز همگی فروخواهیم ریخت.

ولی تا آن روز دیوار زیاد داریم برای چیدن. و تا آن روز به قول یارو من خشت میذارم تو سیمان.

.

#زن_زندگی_آزدی